Je bent hier: Blog > Monumenten Beleving > De feniks van Oog in Al.

De feniks van Oog in Al.

IMG_8522

Eerder schreef ik al over carrosserie- en bussenbouwer Jongerius aan het Merwedekanaal in Utrecht. Dit kanaal werd in gebruik genomen in 1892 en verbindt de stad Utrecht met de Boven-Merwede bij Gorinchem.

IMG_8525

Interieur restaurant Buurten

Ongeveer gelijk met het gereedkomen van het kanaal was de industriële revolutie in ons land in volle gang en aan het kanaal ontstond dan ook één van de oudste industriezones van de stad Utrecht. Helemaal aan het begin van het kanaal, bij mij om de hoek tussen de wijken Lombok en Oog in Al, ligt nog steeds een prachtig overblijfsel uit die tijd. Een sluizencomplex wat beide wijken met elkaar verbindt, met aan de Oog in Al kant een prachtig industrieel monument, de Cereol-fabriek.

Het is allang geen fabriek meer, maar het gebouw straalt het fabriek zijn nog  voor de volle 100% uit. Het had echter niet veel gescheeld of er was van dit prachtige monument niets meer over gebleven.

Inferno

IMG_0910

Zeecontainers ter versteving van de muren na de brand

In de vroege ochtend van 30 juni  2008 stapte ik op mijn fiets naar mijn werk en rook een intense brandlucht. Op mijn route naar het station zag ik het karkas van de fabriek, rookpluimpjes kringelden omhoog en ik stelde vast dat er die nacht een enorm inferno plaats moest hebben gehad. Ik had er niets van gemerkt. Later zag ik schokkende filmopnames van de brand (bron: RTV Utrecht).

Was dit nu het trieste einde van dat prachtige en intrigerende gebouw wat stond te vervallen aan het kanaal? Dat gebouw waar ik wel eens een extra rondje omheen had gelopen? Ik wist van de herbestemmingsplannen. Herbestemming van dit soort monumentale gebouwen heeft altijd mijn bovenmatige interesse gehad.

Hoe het begon.

De Coöperatieve Stichtsche Olie- en Lijnkoekenfabriek (SOL) werd gebouwd tussen 1905 en 1908 in heeft de onmiskenbare stijl van ‘Chateau Industriel’. Van deze stijl zijn in die tijd veel prachtige exemplaren van neergezet, en gelukkig dus ook in Utrecht.

IMG_8538

De fabriek is vooral vanaf de jaren ‘50 van flink uitgebreid, een periode waarin de oorspronkelijke grondstof lijnzaad werd vervangen door soja. De naam veranderde van SOL in Central Soya en uiteindelijk in Cereol Benelux, de Cereolfabriek.
De fabriek heeft het uiteindelijk net geen 100 jaar volgehouden en sloot de deuren in 2002.

De industriële activiteiten waren niet meer te handhaven in de veranderende omgeving van de fabriek waar vanaf de jaren ‘30 de woonwijk Oog in Al was ontstaan. In 2001 hebben het fabrieksgebouw en een aantal andere gebouwen op het terrein de status van Rijksmonument gekregen.

Achteraf is het vreemd en wel een beetje wrang om te constateren dat het lot van gebouw in 2008 tijdens zijn 100-jarig bestaan bezegeld was, of toch niet…?

Alles kwam goed.

IMG_8530

Interieur openbare bibliotheek Oog in Al

Het liep gelukkig anders. Er braken bijzondere jaren aan. De buitenmuren van het ‘chateau industriel’ hadden zich kasteelwaardig gedragen. Ze hadden de brand doorstaan en bleken robuust genoeg om de herbestemmingsplanen door te kunnen zetten. Ik herinner me de enorme muren van kleurige zeecontainers die een tijd lang ter versteviging tegen de fabrieksmuren waren gezet.

In 2011 ben ik vader geworden en de fabriek werd een vast onderdeel op mijn route met de kinderwagen op weg naar het naburige park Oog in Al. Ik zag de potentie van het gebouw en de plek groeien, er kwamen grote informatieborden met alle plannen en ik vond het altijd leuk om de laatste stand van zaken even te checken. Vaak met camera, want fotografie was ondertussen een uit de hand lopende hobby aan het worden.

De last van de buurt zou langzaam in een lust veranderen en ik herinner me nog goed de eerste keer dat ik, onderweg naar het park, een kop koffie dronk op het terras van restaurant ‘Buurten in de Fabriek’ dat er inmiddels zijn intrek had genomen. Dat was in 2014.

IMG_8539De Cereolfabriek, het chateau industriel, is voor mijn inmiddels 5-jarige dochter een kasteel en in dat kasteel, helemaal bovenin is een theaterzaal en daar danste ze onlangs haar eerste balletvoorstelling, als een echte prinses. Ik zat in de zaal en tijdens de voorstelling ging er veel door me heen. Je voelt het bijzondere van de plek en ik zou de muren zo graag willen laten spreken…

De Cereolfabriek is een prachtig monument met vele gebruikers en heeft een echte centrumfunctie voor de omliggende wijken. Het gebouw bruist nu voor jong en oud. De verschillende gebruikers hebben hun ruimtes met respect voor het gebouw ingericht.

Er zijn sporen en zelfs levendige herinneringen te zien zodat iedereen altijd het bijzondere van dit monument kan blijven beleven.
Toen ik onlangs nog even terug ging op een prachtige zomerse ochtend om nog wat foto’s te maken voor deze blog zag ik het gebouw stralen in het zachte licht.
Trots en groots, als een feniks uit de as herrezen.

The following two tabs change content below.

André Russcher

Tekstschrijver en fotograaf op Russcher Tekst & Beeld
Ik ben zelfstandig tekstschrijver en fotograaf (www.russchertekstenbeeld.nl). Fotografie, verhalen vertellen en documenteren. Ik ben van huis uit prettig nieuwsgierig en heb een fascinatie voor monumentaal (industrieel) erfgoed en herbestemming hiervan, cultuurhistorie en architectuur. Momenteel houd ik mij o.a. bezig voor Rijksmonument Villa Jongerius en de Stichting Vrienden van het Jongeriuscomplex in Utrecht. PR, social-media, (online)communicatie dat is wat ik daar met veel plezier doe! Ik help mee het verhaal van het gebouwencomplex te vertellen, in tekst én beeld!

8 comments

  1. Ik interviewde in 2013 15 mannen en vrouwen die in de “Sojafabriek” -meestal tot en met de laatste dag- hebben gewerkt. Een dramatisch en spannend verhaal over vaktrots en liefdesverdriet. “Verhalen uit de Sojafabriek” is verkrijgbaar in de Boekhandel en bij “Het Wilde Westen”.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *